Opublikowano Jeden komentarz

Czy mogę otrzymać olejki eteryczne domowym sposobem?

czy mogę otrzymać olejki eteryczne domowym sposobem? butelka kwiat paproci

W drugiej części poświęconej olejkom eterycznym zajmiemy się metodami ich wytwarzania. Sprzętem potrzebnym do wyizolowania ich z roślin oraz ważnym już pytaniem: Czy można otrzymać olejki w domu?

Pozyskiwanie olejków eterycznych – różne metody

Olejki eteryczne pozyskuje się różnymi metodami, w zależności od rodzaju surowca zielarskiego poprzez:

  • tłoczenie
  • destylację z parą wodną
  • ekstrakcję z pomocą rozpuszczalnika

Poprzez tłoczenie najczęściej uzyskujemy olejki ze skórek cytrusów np. olejek ze słodkiej pomarańczy, grejpfruta, bergamoty czy cytryny.

Destylacja z parą wodną to prawdopodobnie najbardziej popularny proces otrzymywania olejków eterycznych. Polega na doprowadzeniu do destylowanej mieszaniny strumienia pary wodnej. Razem z parą unoszą się lotne związki i w wyniku destylacji w odrębnym naczyniu skrapla się faza organiczna i wodna. Następnie oddziela się obie fazy wykorzystując niemieszalność cieczy. Dolną, wodną warstwę zlewa się jako produkt uboczny. UWAGA TO HYDROLAT, a olejek, który jest na powierzchni to właśnie olejek eteryczny.

kwiat paproci olejki eteryczne

Ekstrakcja z pomocą rozpuszczalnika to, jak sama nazwa wskazuje, proces wyodrębniania olejków za pomocą odpowiedniego rozpuszczalnika. W późniejszym procesie należy go oddzielić lub odparować, najczęściej pod zmniejszonym ciśnieniem. Wadą tej metody jest fakt, że w produkcie końcowym może pozostać trochę rozpuszczalnika, co sprawia, że olejek jest niskiej jakości. To zarówno niepożądane jak i niebezpieczne, ponieważ rozpuszczalnikiem może być metanol czy chloroform, które zostają w olejku.

Zapach roślin i ich cenne olejki możemy wydobyć również za pomocą ekstrakcji w tłuszczach na zimno poprzez macerację i proces enfleurage. O maceratach przeczytacie tutaj.

Przebieg procesu enfleurage: świeży materiał roślinny (głównie kwiaty) układa się na bezwonnym oleju i maceruje kilka dni, następnie usuwa się surowiec roślinny i nakłada świeży. Olejek można wyekstrahować z tłuszczu za pomocą alkoholu, jest to jednak długotrwały i bardzo, bardzo kosztowny proces. Na skalę przemysłową praktycznie niestosowany. Swoją drogą proces enfleurage był w dość niekonwencjonalny sposób przedstawiony w filmie (na podstawie powieści Patricka Suskinda) Pachnidło. Warto zobaczyć lub przeczytać, nie będę Wam spoilerować. 😉

Enfleurage kwiat paproci Enfleurage, Zakłady A. Chirls, Grasse
Enfleurage, Zakłady A. Chirls, Grasse

Destylacja z parą wodną – jak otrzymać olejki w domu?

Mechanizm działania już znamy, co dalej? Czy mogę zrobić sobie taki sprzęcik w domu i destylować, co tylko w rączki wpadnie? Właściwie tak.

destylacja z parą wodną olejków eterycznych kwiat paproci
Typowy (dla każdej książki akademickiej) schemat budowy zestawu do destylacji z parą wodną

Jeśli te nazwy są dla kogoś stosunkowo enigmatyczne to chętnie trochę to rozjaśnię. W wytwornicy pary wodnej (nr 1 na rys) umieszczamy wodę, którą podgrzewamy. Wytwarza nam się(jak sama nazwa wskazuje) para wodna, która trafia do kolby (nr 3). W kolbie mamy nasz materiał np. zioła (w wodzie lub bez). Para przez niego przejdzie i trafi do chłodnicy (nr 4). Chłodnica to taki element szklany, który ma skroplić naszą nasyconą już olejkami parę wodną. Z zewnątrz posiada płaszcz do którego podłącza się zimną wodę(strzałki pokazują kierunek podłączenia), a przez środek przepływać będzie nasza skroplona już para wodna. Na końcu mamy kolbę w której odbieramy olejek i hydrolat. Voilà!

Robiliśmy taką destylacje na uczelni, ale spokojnie można taką wykonać w domu. Jednak koszt energii, wody i czasu może przeważać koszt wytworzonego olejku, w porównaniu z tymi na rynku. My destylowaliśmy olejek z ziela krwawnika, na 100g suszu otrzymaliśmy ok 1ml olejku, a proces trwał ok 2h przy czym chłodnica była chłodzona zimną wodną kranową. Jeśli jednak jesteście pasjonatami, chcecie destylować z własnych roślin z ogródka, to do dzieła! Wcale nie jest tak trudno otrzymać olejki eteryczne!

Ciekawą opcją i bardziej romantyczną niż zestaw szkła laboratoryjnego jest alembik miedziany Nie mam jednak z nim doświadczenia i polegam na ekspertach w tej dziedzinie, dlatego chętnie zostawię Wam link do ciekawego artykułu o alembiku miedzianym u Klaudyny Hebdy.

A czy nie można prościej?

Za pomocą kawiarki czy tzw. metodą garnkową nie otrzymacie prawdziwego hydrolatu, a tym bardziej olejku eterycznego. W procesie destylacji przez materiał roślinny przechodzi para wodna, którą po nasyceniu olejkami się skrapla. Nie gotuje się w wodzie roślin, to właściwie odwar, a nie hydrolat.

Mam nadzieje, że Was zainteresowałam tym wpisem i wiecie już co nieco jak otrzymać olejki. Jeśli już wiemy jak powstają olejki to kolejnym krokiem będzie wpis na co zwrócić uwagę przy ich zakupie. A tutaj znajdziecie odnośnik do pierwszej części o znaczeniu olejków dla przyrody i człowieka. Warto wiedzieć po co roślinom te szalone substancje i jak możemy się nimi posłużyć.

1 komentarz do “Czy mogę otrzymać olejki eteryczne domowym sposobem?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.